HỘI THẢO “CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KHUYẾN NGHỊ SỬA ĐỔI LUẬT CẠNH TRANH”

Ngày 26 tháng 9 tại Hà Nội, Hội đồng Cạnh tranh phối hợp với Dự án “Quản trị Nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện” (USAID) tổ chức Hội thảo “Công bố kết quả nghiên cứu và các khuyến nghị sửa đổi Luật Cạnh tranh”.

Hội thảo có sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành, Sở Công Thương các tỉnh, thành, sự tham gia của nhóm nghiên cứu, Ban soạn thảo, Tổ biên tập Luật Cạnh tranh sửa đổi cùng các chuyên gia và các cơ quan, tổ chức liên quan.

Chương trình của Hội thảo được chia thành 02 phần. Phần 1 là công bố kết quả nghiên cứu về Dự thảo Luật Cạnh tranh sửa đổi. Trong phần này, nội dung của nghiên cứu phản biện khoa học, đánh giá tác động đối với các đề xuất sửa đổi Luật Cạnh tranh tập trung vào các nhóm vấn đề sau:

- Những vấn đề chung của Luật Cạnh tranh (mục đích, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng,…);

- Quy định kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh;

- Quy định liên quan đến chính sách khoan hồng;

- Các quy định và thủ tục liên quan đến hành vi lạm dụng vị trí độc quyền và xây dựng cơ chế kiểm soát và chế tài pháp lý điều chỉnh doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền nhà nước;

- Quy định và thủ tục liên quan đến hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh;

- Kiểm soát tập trung kinh tế, xây dựng thể chế kiểm soát tập trung kinh tế;

- Quy định liên quan đến quy trình xử lý vụ việc cạnh tranh;

- Các quy định liên quan đến quy trình khiếu nại cạnh tranh;

- Thực thi pháp luật cạnh tranh đối với hành vi phản cạnh tranh thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam;

- Địa vị pháp lý và mô hình cơ quan cạnh tranh.

Trong phần này, các diễn giả và đại biểu đều nhất trí cao với sự cần thiết phải xây dựng và ban hành Luật Cạnh tranh sửa đổi. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh Luật, thay đổi cách tiếp cận trong việc xác định sức mạnh thị trường của doanh nghiệp, thay đổi cách tiếp cận đối với các vụ việc kiểm soát tập trung kinh tế, đưa tập trung kinh tế ra khỏi nhóm hành vi hạn chế cạnh tranh, áp dụng chính sách khoan hồng trong điều tra xử lý vụ việc,… được các chuyên gia và các đại biểu dự Hội nghị đánh giá cao. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, trong từng nội dung cụ thể vẫn không tránh khỏi “sạn” trong kỹ thuật lập pháp, đồng thời đề nghị Ban soạn thảo, Tổ biên tập và nhóm nghiên cứu rà soát, cân nhắc và nghiên cứu kỹ.

Một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm nhiều nhất liên quan đến mô hình của cơ quan cạnh tranh. Nhiều ý kiến tại Hội thảo vẫn tỏ ra băn khoăn về mô hình của cơ quan cạnh tranh. Đa số các ý kiến đều cho rằng cơ quan này rất đặc thù, mang tính bán tư pháp, vừa thực hiện chức năng điều tra, vừa tiến hành hoạt động xét xử nên yêu cầu đảm bảo tính độc lập, khách quan và minh bạch phải được đặt lên hàng đầu. Trong khí đó, đơn vị chủ trì soạn thảo Luật Cạnh tranh sửa đổi đề xuất thành lập Ủy ban cạnh tranh quốc gia trên cơ sở hợp nhất Cục Quản lý cạnh tranh và Hội đồng Cạnh tranh. Tuy nhiên, vấn đề được đặc biệt quan tâm là Ủy ban này sẽ trực thuộc Chính phủ, Quốc Hội hay trực thuộc Bộ, ngành nào. Theo Dự thảo 5 - Dự thảo mới nhất trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, Ủy ban cạnh tranh quốc gia là cơ quan trực thuộc Bộ Công Thương. Điều này dẫn đến lo ngại, liệu với vị trí như vậy, Ủy ban này có thể thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình. Tại Hội thảo, Bà Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Hiệp hội bán lẻ, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho rằng, Ban soạn thảo và nhóm nghiên cứu cần đặc biệt thận trọng trong việc thiết kế mô hình cơ quan cạnh tranh, cơ quan này trực thuộc Bộ nhưng không thể thiết kế giống như các Vụ, Cục bình thường, mà phải là một cơ quan đặc biệt, cơ quan bán tư pháp vừa điều tra vừa xét xử. Bà Loan nhấn mạnh, nếu không làm nổi bật được bản chất và tính đặc thù của cơ quan cạnh tranh thì cơ quan này sẽ khó thực thi hiệu quả chính sách và pháp luật cạnh tranh. Trong Báo cáo kết quả khảo sát thực tế các vấn đề trong quy định hiện hành về cạnh tranh và các khuyến nghị sửa đổi Luật Cạnh tranh được công bố tại Hội thảo cũng cho thấy, việc nâng cao hay ít nhất là đảm bảo địa vị pháp lý của cơ quan cạnh tranh trong bộ máy thực thi quyền lực nhà nước là chìa khóa tiên quyết đảm bảo hiệu quả thực thi Luật của cơ quan này. Đồng tình với quan điểm này, Ông Nguyễn Am Hiểu - chuyên gia cao cấp, nguyên Ủy viên Hội đồng Cạnh tranh nhấn mạnh, quá trình đổi mới mô hình của cơ quan cạnh tranh phải đảm bảo cùng lúc cả hai mục tiêu là nâng cao địa vị pháp lý và nâng cao tính độc lập. Dù theo mô hình nào thì việc thiết kế lại mô hình cơ quan cạnh tranh cũng phải theo hướng chuyên nghiệp, chuyên sâu, đảm bảo khả năng thực thi luật tốt hơn.

Phần 2 của Hội thảo là các bài tham luận liên quan đến việc đảm bảo tạo lập môi trường cạnh tranh giữa khu vực doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp thành phần kinh tế khác, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam cải cách, hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới, cũng như tham gia đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Trong hơn 30 năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến việc phát triển và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa DNNN và các chủ thể thuộc thành phần kinh tế khác, thực hiện nguyên tắc “mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều phải hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật”. Hiến pháp năm 2013 cũng quy định “Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”. Theo bà Phạm Thị Hồng Yến - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế trung ương, việc tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước cũng là một trong những giải pháp hiệu quả góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa DNNN và các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trong nền kinh tế quốc dân.

 

Thông tin khác